تحلیل کتاب « به بچه ها گفتن ، از بچه ها شنیدن (۱)»
- همراه
- کتاب، فیلم، پادکست
۶ گام کلیدی فابر و مازلیش برای ارتباط همدلانه با فرزندان
کتاب «به بچهها گفتن، از بچهها شنیدن» نوشتهی ادل فابر و الین مازلیش، نه یک کتاب تئوری، بلکه یک راهنمای عملی و قدمبهقدم برای ارتباط والدین و فرزندان است. این رویکرد نه فقط در خانواده، بلکه در همهی روابط انسانی کاربرد دارد و به جای روشهای کنترل و دستور، روی همدلی و فهم متقابل تمرکز میکند.
این کتاب به شما ابزارهای ساده و عمیق میدهد تا:
_ احساسات فرزندتان را بپذیرید و معتبر بشمارید.
_ او را به همکاری و مسئولیتپذیری تشویق کنید.
_ استقلال و عزت نفس او را تقویت نمایید.
در ادامه، شش مهارت کلیدی که فابر و مازلیش آموزش میدهند و نحوهی اجرای آنها در زندگی روزمره را مرور میکنیم.
پایهی اصلی: پذیرش و اعتباربخشی به احساسات کودک
اولین گام برای شنیده شدن، شنیدن است. همانطور که ضربالمثلی میگوید: «خدا دو گوش داده و یک دهان» یعنی بیشتر گوش بدهیم و کمتر حرف بزنیم.
۱. کمک به کودک برای درک احساساتش
قبل از اصلاح رفتار کودک یا حل مسئله، باید احساسات او را بشناسیم و بپذیریم: خشم، ناراحتی، ترس یا ناامیدی.
الف. نامگذاری و انعکاس احساسات
به جای کوچک شمردن احساسات («گریه نکن، مهم نیست»)، از طریق گوش دادن فعال به کودک نشان دهید که او را میفهمید.
به جای «عصبانی نباش، برادرت از قصد نزده»، بگویید: «واقعا باید خیلی عصبانی باشی که برادرت تو را زده.»
ب. برآوردهسازی تمنای غیرواقعی در خیال
وقتی کودک چیزی میخواهد که نمیتوان فراهم کرد، میتوانید آن را در دنیای کلمات و خیال برآورده کنید.
«ای کاش میتوانستم هر ده دایناسوری که میخوای برایت بخرم! دلم میخواهد این کار را انجام دهم.»
۲. تشویق به همکاری، نه از طریق دستور و تهدید
فابر و مازلیش روشهایی ارائه میدهند که به جای جنگ قدرت، تعامل ایجاد میکند.
_ توصیف شرایط: «ساعت ۸ شد و تو هنوز آماده نیستی.»
_ دادن اطلاعات: «اگر شیر بریزد، چسبناک میشود و مورچهها میآیند.»
_ بیان احساس خود: «وقتی اسباببازیهایت را جمع نمیکنی، نگران میشوم که زیر پا آسیب ببینند.»
_ یک کلمه: «مسواک!»، «حوله!»
_ یادداشت طنز: از طرف شیء بنویسید: «لطفاً کتابها را بردار، من نمیتوانم نفس بکشم!»
۳. حذف تنبیه و جایگزینی با روشهای مثبت
تنبیه معمولاً باعث تمرکز کودک بر انتقام یا تحقیر میشود، نه اصلاح رفتار. روشهای جایگزین، کودک را به سمت مسئولیتپذیری و جبران هدایت میکنند.
۴. تقویت استقلال و مهارت حل مسئله
به جای انجام کارها برای کودک، به او اعتماد کنید تا راهحل خود را پیدا کند.
_ حق انتخاب: «امروز لباس آبی میخوای یا سبز؟»
_ همراهی با تلاش و خطا: «چه راهحلهایی داری؟»
_ حمایت از آرزوها: تشویق کودک به استفاده از کتاب، معلم یا تجربهی دیگران.
۵. تعریف و تشویق توصیفی، فراتر از «آفرین!»
تحسین کلی و غیرجزئی («تو باهوشی!») گاهی باعث اضطراب کودک میشود. بهتر است عملکرد دقیق و جزئیات را توصیف کنیم.
«دیدم خودت لباست را پوشیدی و دکمهها را بستی. خیلی تلاش کردی!»
«چه خطوط دقیقی روی نقاشیت کشیدی، رنگها زندهاند!»
۶. رهایی کودک از برچسبهای محدودکننده
برچسبهایی مثل «تنبل»، «فراموشکار» یا «خجالتی» میتوانند هویت کودک را محدود کنند. روشهای رهایی:
_ فرصت برای رفتار متضاد: اجازه دهید کودک نشان دهد میتواند برخلاف برچسب عمل کند.
_یادآوری موفقیتها: «یادت هست وقتی اولین بار قیچی را در دست گرفتی تقریبا هیچ چیز را نمی توانستی با آن ببری ؟»
_ توصیف وضعیت به جای شخصیت: «جورابها روی زمین هستند» به جای «تو شلخته ای».
جمعبندی: ارتباط، نه قضاوت
والدین با این رویکرد، به جای کنترل و دستور، همدلانه و تعاملمحور رفتار میکنند. پیام اصلی فابر و مازلیش ساده است:
«اگر میخواهید کودک شما گوش کند، ابتدا احساساتش شنیده و معتبر شمرده شود.»
با تمرین شش مهارت بالا، میتوانید فضای خانه را از جنگ قدرت به حل مسئله مشترک و احترام متقابل تبدیل کنید. هرچند که این روند نیازمند صبر و صبر و صبر و ممارست است، اما با گذشت زمان، اثرات مثبت آن قابل مشاهده و پایدار خواهد بود.
پیشنهاد مقاله
اگر این رویکرد را پسندیدهاید، مقالهی ما دربارهی رویکرد فلسفی فابر و مازلیش در کتاب «کودک، خانواده و انسان» را مطالعه کنید تا شالودهی فکری این روش را بهتر درک نمایید.
به شخصه به این روشها باور دارم و بارها دیدهام که وقتی والدین با همدلی و احترام با کودکشان رفتار میکنند، تغییرات واقعی و پایدار در رفتار و ارتباط ایجاد میشود. آیا به این روش ها باور دارید؟ شما هم تجربهای از به کار بردن این روشها دارید؟شاید شما هم چند بار این روشها را به کار بردهاید، اما با مقاومت کودک به در بسته برخورد کردهاید؟
خوشحال میشوم در بخش دیدگاه با ما به اشتراک بگذارید و با سایر والدین همدل، گفتگو کنید.
منبع: «به بچه ها گفتن ، از بچه ها شنیدن» نوشته ادل فابر و ایلین مازلیش ترجمه فاطمه عباسی فر ،انتشارات نشر دایره
